“Ik kom niet goed uit mijn woorden, voordat ik een zin in mijn hoofd geformuleerd heb denken mensen al weer aan iets anders, ik ben te verlegen en stil, wie wil er nu naar mij luisteren?” “Ach, welke jonge vrouw wil er nu naar een oma luisteren? De kloof is toch veel te groot?” Of, “Ik ben nog maar 38 jaar, ik ben nog helemaal geen oude vrouw, wat moet ik hier nu mee?”

Herkenbare gedachten? We denken zo makkelijk in leeftijdscategoriën.   Vakjes waarin we ons goed voelen en die ook onze comfortzone helpen afbakenen.  Jonge generaties trekken met elkaar op en oudere generaties hebben ook hun eigen kliekjes.  De oude vrouw ziet hoe ondoordacht de jonge vrouw door het leven gaat, terwijl de jonge vrouw niet om de oubolligheid van de oude vrouw heen kan.  Excuses genoeg om elkaars omgang te mijden.  Toch roept de Bijbel in Titus de vrouw op tot geheel iets anders. Hoe God ons ook heeft geschapen, hij roept ons op om zoals de oude vrouw te zijn. Wacht even, weet je nog, ik ben niet oud, zal je misschien denken. Nu, je hoeft alleen maar te wachten en je wordt vanzelf oud. Daarom is het belangrijk om voorbereid te zijn op de tijd dat je ouder bent zodat je de waarde en rijkdom van deze tijd mag beseffen.

Titus 2:1-5 Maar u, spreek wat bij de gezonde leer past. 2 De oudere mannen moeten beheerst zijn, eerbaar, bezonnen, gezond in het geloof, in de liefde, in de volharding. 3 Evenzo moeten de oudere vrouwen in hun gedrag zijn zoals het heiligen past: geen kwaadspreeksters, niet verslaafd aan veel wijn, maar leraressen van het goede, 4 opdat zij de jongere vrouwen leren verstandig te zijn, hun man lief te hebben, hun kinderen lief te hebben, 5 bezonnen te zijn en kuis, te zorgen voor hun huishouden, goed te zijn, hun eigen mannen onderdanig te zijn, opdat het Woord van God niet gelasterd wordt..

Laten we eens wat dieper ingaan op het gedeelte “oude vrouwen eveneens.” Wie zijn nu die oude vrouwen? Wanneer behoor je nu tot de oude vrouw?  Wat valt er over hun te zeggen?

Oudere vrouwen behoren in de kerk, net zoals de oude mannen, vanwege hun leeftijd beloond te worden met een speciaal respect en eerbied. Het eerste gebod met een belofte verwacht eer aan vader en moeder:

Ef.6:2 “Eer uw vader en uw moeder – dit is immers het eerste gebod, met een belofte”1 of Ex.20:12 “Eer uw vader en uw moeder, opdat uw dagen verlengd worden in het land dat de HERE, uw God, u geven zal.”

De straf onder het Oude Verbond voor het slaan van een van de ouders was de dood2 Ex.21:15 “Wie zijn vader of zijn moeder slaat, zal zeker ter dood gebracht worden.”.  Zelfs wanneer een oudere vrouw iets doet wat serieus verkeerd is, moet ze nog liefdevol berispt worden3 1 Tim.5:2 “Word niet heftig tegen een oude man, maar vermaan hem als een vader; doe het jonge mannen als broeders, oude vrouwen als moeders, jonge vrouwen als zusters, in alle reinheid.”.

Paulus specificeert de leeftijd die een vrouw moet hebben om te kwalificeren als een oude vrouw niet. De vruchtbare leeftijd van een vrouw eindigt meestal rond de leeftijd van 40-45 jaar en de opvoeding van kinderen rond de leeftijd van 60-65 jaar. Het is daarom redelijk om oude vrouwen in de leeftijdscategorie te plaatsen van 60 jaar. Dit is de leeftijd waar Paulus het over heeft in zijn brief aan Timotheüs aangaande de weduwen die op de lijst gezet konden worden om financiële ondersteuning van de kerk te kunnen ontvangen4 1Tim 5:9 Een weduwe mag gekozen worden als zij niet jonger is dan zestig jaar en de vrouw van één man is geweest.

Zulke godsvruchtige oude vrouwen zijn een rijke bron in de kerk en verdienen hoogachting en aandacht. Paulus zei daarom dat een Christen weduwe van 60+ die zonder ondersteuning van familie “haar hoop op God gevestigd (heeft) en volhardt in haar smekingen en gebeden dag en nacht” en die een getrouw en godsvruchtige echtgenote en moeder was die “gastvrijheid (heeft) bewezen, de voeten der heiligen gewassen, … en alle goed werk behartigd heeft”, niet alleen geëerd zou moeten worden door de kerk, maar ook financieel ondersteund zou moeten worden5 1Tim. 5:3-10.

In de tijd van het Nieuwe Testament dienden oude vrouwen op verschillende manieren in de kerk. Paulus noemt verderop in de tekst van Titus 2 een van de belangrijkste taken van een oudere vrouw, namelijk dat ze de jongere vrouwen onderwijst en bemoedigt in de dingen van de Heer. Ze dienden elkaar en de vrouw in de kerk van elke leeftijd, alleenstaand, getrouwd of weduwe. Ze bezochten de zieken en degene in de gevangenis. Ze waren gastvrij naar Christenreizigers. In plaatsen die erg heidens waren, gingen Christenvrouwen door de straten en over de marktpleinen om naar verbannen baby’s te zoeken. Jongetjes werden in die tijd opgeleid om slaven te worden of gladiatoren te worden en sommige meisjes werden opgeleid om in de prostitutie te gaan werken. Christenvrouwen die deze zuigelingen redden, gaven deze aan de gezinnen in de kerk voor adoptie.

De oude mannen (v.1-2)

“Oude vrouwen evenzo” slaat ook terug op het voorgaande vers. Er wordt van de vrouw verwacht om een bepaalde standaard te behalen of hieraan te voldoen. “Maar gij, kom uit voor hetgeen met de gezonde leer strookt. Oude mannen moeten nuchter zijn, waardig, bezadigd, gezond in het geloof, de liefde en de volharding” (v.1-2).

Een oude leeftijd wordt vaak geassocieerd met dingen als volwassenheid, wijsheid en geduld. Maar dat is niet altijd de realiteit. Een hogere leeftijd brengt vaak ook een afnemende energie, verminderd zicht en gehoor met zich mee, meer pijntjes en moeiten, maar ook hopeloosheid en cynisme6 Pred.12:1-3 “Gedenk dan uw Schepper in uw jongelingsjaren, voordat de kwade dagen komen en de jaren naderen, waarvan gij zegt: Ik heb daarin geen behagen.”.

Wanneer we ouder worden kan het accepteren van veranderingen moeilijker worden. Het leven kan dan zelfs minder voldoening geven, en eerder teleurstellend dan bevredigend zijn. Het is dan gemakkelijker om een gewoontebeest te worden.  Hoe langer een gewoonte gepraktiseerd wordt, hoe meer ze in de dagdagelijkse routine ingeworteld raakt. Zo kunnen ook gewortelde zonden één geheel vormen met ons dagelijks leven.  Zelfs in zulke mate dat ze helemaal niet meer herkent worden als zonde.

Voor een Christen echter, zou een hogere leeftijd een grotere liefde voor God moeten brengen, een grotere liefde voor Gods kinderen en de heilige dingen van God. Degene die voor vele jaren met God gewandeld hebben zouden zich moeten verheugen in het voorrecht en het vooruitzicht om op een dag de Heer van aangezicht tot aangezicht te mogen zien. Een kerk zou degenen die vele jaren in gemeenschap met de Heer hebben geleefd, het Woord gestudeerd hebben en in dienst van Christus’ gemeente hebben gestaan, moeten waarderen en eren. Een kerk is gezegend wanneer het gelovigen heeft die met Paulus kunnen zeggen, “Ik heb de goede strijd gestreden, ik heb mijn loop ten einde gebracht, ik heb het geloof behouden”7 2 Tim.4:7 en die kunnen bidden, “O God, Gij hebt mij onderwezen van mijn jeugd aan, tot nu toe verkondig ik uw wonderen”8 Ps.71:17.

Mozes was 80 jaar toen God hem riep om het volk Israël te leiden uit Egypte. Een redelijk hoge leeftijd, maar die hoge leeftijd gaf hem niet het excuus om het werk van de Heer niet te doen. Godsvruchtige oudere vrouwen, die kracht, stabiliteit en wijsheid aan de kerk brengen, behoren gekoesterd te worden. Deze godsvruchtigen “zullen in de ouderdom nog vrucht dragen, fris en groen zullen zij zijn”9 Ps.92:15 en “als het glanzende morgenlicht, dat steeds helderder straalt tot de volle dag”10 Spr.4:18.

Een oudere leeftijd op zich maakt een gelovige niet meer godsvruchtig, getrouw of effectiever in het dienen van God. Paulus maakt in vers 2 van Titus 211 De oudere mannen moeten beheerst zijn, eerbaar, bezonnen, gezond in het geloof, in de liefde, in de volharding. een bevel bekend aan de oudere mannen. Zij moeten soms vermaand worden om in bepaalde deugden een voorbeeld te zijn.

  1. Oudere mannen moeten nuchter zijn:

    Het Griekse woord is nēphalios en heeft idee van het vrij zijn van bedwelming of dronkenschap. In het Nieuwe Testament wordt het figuurlijk gebruikt voor iemand die gematigd is12 1 Tim.3:2, 11 “Een opziener nu moet onberispelijk zijn, de man van één vrouw, beheerst, bezonnen, eerbaar, gastvrij, bekwaam om te onderwijzen…  De vrouwen moeten evenzo eerbaar zijn, geen kwaadspreeksters, beheerst, trouw in alles.”.  De HSV vertaling spreekt van beheerst. Een nuchter persoon vermijdt buitensporigheid en buitensporig genot. Hij gebruikt zijn tijd, geld en energie meer met zorg en op selectieve wijze. Zijn prioriteiten zijn juist en hij is tevreden met mindere en eenvoudigere dingen.

  2. Oudere mannen moeten waardig zijn of eerbaar:

    Hier is het Griekse woord semnos en heeft het idee van geëerd en eerbiedwaardig.  Later werd het meer gebruikt bij een persoon of ding dat eervol en waardig is. Het woord draagt niet een bepaalde hooghartigheid of een hoge klasse met zich mee, maar veeleer een somberheid, in de goede zin. Een waardig persoon is niet lichtzinnig, ordinair of onnauwkeurig. Hij lacht niet om onzedelijkheid, grofheid of iets dat ook maar zondig en goddeloos is. Noch lacht hij om iets wat tragisch is of ten koste van anderen.

  3. Oudere mannen moeten bezadigd of bezonnen zijn:

    Grieks sōphrōn, een gezonde geest hebben, verstandig, het bezinnen of terugdringen van iemands verlangen en driften.  Zelfbeheerst en gematigd zijn. Ze beheersen hun lichamelijke passies, weigeren wereldse normen en weerstaan wereldse verleidingen.

  4. Oudere mannen moeten gekarakteriseerd worden door drie positieve eigenschappen:

    Ze moeten gezond zijn in het geloof, de liefde en de volharding. Gezond komt van hetzelfde werkwoord dat in het eerste vers gebruikt wordt, hugiainō in het Grieks. Het verwijst naar iets dat gezond, gepast en compleet is.  Iets wat zo behoort te zijn. Gezond in het geloof is geleerd hebben dat God op alle manieren zeker vertrouwd kan worden. Ze stellen Zijn wijsheid, macht of liefde niet in vraag en verliezen hun vertrouwen in Zijn goedheid, goddelijk plan, wijsheid en genade niet. Ze twijfelen niet aan de waarheid of de genoegzaamheid van Zijn Woord, noch wankelen ze in hun verzekerde hoop dat Zijn soevereine plan vervuld zal worden.Ouder mannen behoren gezond in de liefde te zijn. Het woord agapē wordt hier gebruikt. Liefde naar God, naar Zijn kinderen en naar degene die Hem nog niet kennen. Godsvruchtige liefde “is geduldig, vriendelijk, niet jaloers, pronkt niet, is niet opgeblazen, zij kwetst niemands gevoel, zij zoekt zichzelf niet, zij wordt niet verbitterd, zij rekent het kwade niet toe. Zij is niet blijde over ongerechtigheid, maar zij is blijde met de waarheid. Alles bedekt zij, alles gelooft zij, alles hoopt zij, alles verdraagt zij”13 1 Kor.13:4-7. Godsvruchtige ouderen geloven en praktiseren de waarheid, dat wij “elkander (moeten) liefhebben, want de liefde is uit God; en een ieder, die liefheeft, is uit God geboren en kent God”14 1 Joh.4:7. Ze behoren gezond te zijn in de volharding. In het Grieks hypomonē, wat betekent het vermogen om ontbering te doorstaan, om teleurstelling en falen te accepteren, om tevreden te zijn ondanks gedwarsboomde verlangens en plannen. Ze hebben geleerd om met deze moeilijkheden, zoals zwakte, eenzaamheid en verkeerd begrepen te worden, te leven. Ze zijn niet teleurgesteld wanneer dingen anders lopen dan ze gehoopt of verwacht hadden, maar hebben het volste vertrouwen dat “God alle dingen doet medewerken ten goede voor hen, die God liefhebben, die volgens zijn voornemen geroepenen zijn”15 Rom.8:28.

Voorbereiding voor de vrouw

Nu zijn we weer terug bij de oude vrouw.  Het woord evenzo in de tekst geeft aan dat er van de “oude vrouwen” hetzelfde gedrag en dezelfde wandel verwacht wordt. Alleen de eisen aan hen zijn verbonden aan hun eigen moment in hun leven. Hoe kan de vrouw zich nu voorbereiden om voor de jongere generatie een godsvruchtig voorbeeld te zijn?

Voordat je andere vrouwen kan onderwijzen en bemoedigen zijn er drie dingen waarin en waardoor God je vormt. Deze drie dingen zijn leer, karakter en bediening.

  1. Leer 16   Of leerstellingen, leerstukken, dogma, doctrine.

    Dit is wat de Bijbel leert over een bepaalt onderwerp. Het is eenvoudigweg het verzamelde onderwijs van de Bijbel dat bedoeld is om volwassenheid en het lijken op Christus te bewerken17 Bijvoorbeeld de leer van verlossing is wat de Bijbel leert over hoe een persoon verlost kan worden van zijn zonden door het verzoenende werk van Jezus Christus aan het kruis. Een ander voorbeeld is de leer van de Drie-eenheid: God is een in drie personen – de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Alles wat Paulus aan Titus verteld dat hij de gelovigen moet onderwijzen in hoofdstuk 2, komt overeen met gezonde leer. Deze eigenschappen vullen de dogma’s van God aan. Het is als het ware dat de gezonde leer samen met de prioriteiten die in de verzen 2-10 genoemd worden, hand in hand gaan.Wanneer je net Christen bent, kan het zijn dat je weinig weet van wat de Bijbel onderwijst. Het kan zijn dat je nog niet weet dat hetgeen je denkt ook zonde kan zijn. Door het lezen en het studeren van Gods Woord, leer je meer over de leer van zonde. Begin met het lezen en het studeren van de Bijbel, lees ook goede boeken en luister naar goede studies en preken. Stel vragen aan bijvoorbeeld je voorganger, die je kan helpen door goede studieboeken en commentaren aan te bevelen. Sluit je aan bij een Bijbelstudiegroep van je kerk. Leer hoe je “rechte voren trekt bij het brengen van het woord der waarheid”18 1 Tim.2:15. Wanneer je dan naderhand de dingen opnieuw studeert of onderwezen krijgt, zal je merken dat je gegroeid bent in je begrip van bepaalde dogma’s of leerstukken. Waarschijnlijk kom je ook tot de realisatie dat hoeveel te meer je leert, hoeveel te meer je er achter komt dat je nog lang niet alles weet. Je begrip van de leer of dogma blijft groeien naar volwassenheid.

  2. Karakter

     Het kennen van leerstukken is een essentieel fundament om de jongere vrouw te onderwijzen en te bemoedigen, maar zou van weinig nut zijn als God niet begon om het karakter te doen laten groeien naar volwassenheid. Of je nu de groei naar volwassenheid in karakter beschrijft als “het snoeien, zodat ik meer vrucht zou dragen”19 Joh.15:2 of als een tuchtiging zodat ik “deel verkrijg aan Zijn heiligheid “20 Heb.12:10, het veranderen van mijn karakter is waarschijnlijk wel het moeilijkste en vernederende van alle drie dingen.Het slechte nieuws is dat het soms gênant of beschamend is om te realiseren dat je nog lang niet perfect bent. Het goede nieuws is dat “God genade geeft aan de nederigen” 21 Jac.4:6.

    Ef.4:2: “Zo roep ik, de gevangene in de Heere, u op tot een wandel die de roeping waarmee u geroepen bent, waardig is, in alle nederigheid en zachtmoedigheid, met geduld, door elkaar in liefde te verdragen.” Door dit elke keer in gedachten te nemen en te herhalen, begon God mijn houding te veranderen.

    Het is een proces van het afdoen van het verkeerde of de zonde en het aandoen van het goede. De Heer vraagt niet alleen dat we het verkeerde of de zonde nalaten en dat het dan goed is, nee Hij vraagt om daarvoor in de plaats het goede te doen22 Rom.13:14: “Maar doet de Here Jezus Christus aan en wijdt geen zorg aan het vlees, zodat begeerten worden opgewekt” of Ef.4:22-24, “dat gij, wat uw vroegere wandel betreft, de oude mens aflegt, die ten verderve gaat, naar zijn misleidende begeerten, dat gij verjongd wordt door de geest van uw denken, en de nieuwe mens aandoet, die naar (de wil van) God geschapen is in waarachtige gerechtigheid en heiligheid.”. Wanneer je faalt ga je terug naar de basis die we vinden beschreven in 1 Joh.1:9, “Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid.” Als je bijvoorbeeld ongeduldig bent geweest, kun je er achteraf over nadenken hoe je gereageerd zou moeten hebben.  Vraag Gods vergeving en de vergeving van de andere persoon. En bidt dat je de volgende keer eerst mag denken en daarna in liefde mag reageren. Misschien heb jij wel moeite met iets anders, misschien ben je eerder egoïstisch of egocentrisch en gaan jouw gesprekken met anderen steeds over jezelf. Zoek dan in de Bijbel naar verzen die je daarbij kunnen helpen23 een voorbeeld kan gevonden worden in 1 Kor.13:5, “liefde  zoekt zichzelf niet.”. Het is door het Woord en de hulp van de Heilige Geest dat je Zijn weg kan zoeken en niet je eigen. Door God te behagen ontvangen wij ook vreugde. Naast het groeien in volwassenheid in de leer en in karakter, moet je ook groeien in de bediening naar de Heer.

  3. Bediening

    De bediening voor de Heer kan verschillende stadia doormaken. Bij de een is het gericht op hun thuis met hun man en kinderen en de ander in de kerk bij het kinderwerk, of de muziek en het bijwonen van de Bijbelstudies. Als kinderen jonger zijn, kijk je misschien naar al die ander vrouwen die zo actief zijn in de kerk, zoveel tijd hebben om dingen te doen en ben je misschien jaloers. God wil dat we tevreden zijn met de situatie waar in je zit24 Fil. 2:14 Doe alle dingen zonder morren en meningsverschillen, dat je geniet van hetgeen God jou op dat moment gegeven heeft. Verlangens hebben is goed, maar laat het niet zover komen dat ze een afgod vormen. Dat het vervullen van die verlangens een doel op zich worden en niet meer enkel een middel om God te weerspiegelen en te eren.  Leg de dingen bij de Heer neer, Hij zal je verlangens sturen25 Fil. 4:6-7 Wees in geen ding bezorgd, maar laat uw verlangens in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God; en de vrede van God, die alle begrip te boven gaat, zal uw harten en uw gedachten bewaken in Christus Jezus..

    Bediening is ook prioriteiten stellen. Wat voor taak heeft God voor mij? Als eerste is dat mijn man en kinderen, daarna de kerk en daarna andere dingen. Wat je geestelijke gaven ook zijn, tracht ze te centreren rond een Titus 2 vrouw (getrouwd of alleenstaand) en daarbij de jongere vrouw te onderwijzen en te bemoedigen om eveneens een Titus 2 vrouw te zijn.

    “Want zijn maaksel zijn wij, in Christus Jezus geschapen om goede werken te doen, die God tevoren bereid heeft, opdat wij daarin zouden wandelen.” Ef.2:10.

    Het is de Bijbelse verantwoordelijkheid van elke oudere vrouw om te wandelen in goede werken, zoals het onderwijzen en bemoedigen van jongere vrouwen door discipelschap in de leer, karakter en bediening.

Verschil in leeftijd

De verschillen in de leeftijd drijven ons vaak uiteen. Vaak gaan we om met mensen van onze eigen leeftijd. Over het algemeen voelen we ons meer op ons gemak met degene van dezelfde generatie. Ze begrijpen onze grappen, onze ‘cultuur’ en onze levensomstandigheden, omdat ze veelal dezelfde ervaringen hebben meegemaakt. Zelfs in de kerk zien we vaak een scheiding in leeftijden. Vele kerken hebben voor de volwassenen een Bijbelstudie en voor de jongeren een aparte samenkomst. Vanuit zakelijk en praktisch oogpunt heeft dit zeker en vast voordelen, maar ook grote nadelen! We missen de ontmoeting met de andere leeftijdsgroep, de gemeenschap met ‘alle’ heiligen. Het is Gods ontwerp voor de mensen van alle leeftijden en levensomstandigheden om naar elkaar om te zien. En dat is wat we in Titus 2 vinden. We lezen hier dat God verlangt dat de oudere vrouwen de jongere onderwijzen in de kunst van het godsvruchtig leven.

Het kan zijn dat de oudere vrouw onwillig is om tijd te besteden met de jongere vrouw of wat aarzelend is naar de jongere vrouw. De jongere vrouw daarentegen kan zich geïntimideerd voelen door de oudere vrouw. Ze voelen zich te jong en onervaren om ook maar iets te kunnen zeggen en worstelen misschien om iets te vinden waar ze het over kunnen hebben. Maar stap eens over die drempel heen. En spreek elkaar eens aan. Waarschijnlijk kom je er achter dat die ander helemaal niet zoveel verschilt van jou.

Een aantal manieren om de barrière te doorbreken is er gewoon zijn, groet de ander. Luister naar anderen hoe zij een gesprek voeren en gaande houden, bedenk vragen van te voren, eenvoudige vragen zijn bijvoorbeeld, “Hoe is jouw week geweest?” of “Hoe gaat het eigenlijk op je werk?” Vraag of je de ander eens mag komen bezoeken. Vriendschappen kunnen zo ontstaan.

Laat de leeftijd niet in de weg staan van de bediening van de Heer. Blijf de Heer zoeken, besteed tijd in Zijn Woord en gehoorzaam Hem en je zal de vrouw worden waar Titus 2 over spreekt,

Annemarie

Voetnoten   [ + ]