“Marktdenken in de kerk – Gaat het evangelie in de uitverkoop?” van Gary Gilley is een schitterend boek. Het doet me kritisch nadenken over de manier waarop vele plaatselijke kerken functioneren.

Sinds een paar decennia is de christelijke gemeenschap de psychologie massaal gaan omarmen. Deze omarming heeft een enorme invloed gehad op onze boodschap. Het is belangrijk om een overzicht te hebben van de fundamentele verschillen tussen Gods Woord en de psychologie. We onderzoeken 6 cruciale verschillen.

Gods Woord vs. psychologie

1. Verschil in benadering

Veel psychologen willen ons vandaag de dag doen geloven dat emotionele en geestelijke problemen ons overkomen zoals de griep. Daarom kan de persoon in kwestie volgens hen er niets aan doen. Gary schrijft op blz. 61:

“En aangezien iemand daar zelf niets aan doen kan hoeft hij geen verantwoording af te leggen voor zijn daden en kan hij iets of iemand anders er de schuld van geven.”

B.v. De man met een opvliegend karakter kan zijn boosheid verwijten aan zijn vader die hem vroeger mishandeld heeft.

De Bijbelse benadering wordt mooi verwoord op blz. 62:

“De Bijbelse benadering is echter dat deze man verantwoordelijk is voor zijn eigen daden. Het is niet nodig dat deze man alles gaat begrijpen van wat hem vroeger is overkomen en het helpt hem ook niet om de schuld bij een ander te leggen. Hij moet verantwoordelijkheid nemen voor zijn eigen handelingen, zijn zonden belijden en streven naar verandering die strookt met Bijbelse principes.”

Er is dus een fundamenteel verschil in benadering tussen de Bijbel en de psychologie.

2. Verschil in gerichtheid

Waarop richt de Bijbel zich en waarop de psychologie?

“In de Bijbel staat God centraal, in de psychologie de mens. De Bijbel leert dat het ons levensdoel is God te verheerlijken. Daarom is al het andere ondergeschikt aan dat doel. Voor de psychologie, waarin de mens nu eenmaal centraal staat, is het geluk van het individu het hoogste doel.”

Volgens de psychologie kan een mens niet gelukkig worden als hij eenzaam is, een laag zelfbeeld heeft, geen voldoening kent in zijn leven, etc… Het is niet verwonderlijk dat mensen die zo’n gepsychologiseerd denkbeeld hebben, met een evangelie afkomen dat aan deze gevoelsnoden voldoet.

  • “Met Jezus ben je nooit alleen.”
  • “Jezus herstelt je zelfbeeld.”
  • “Volg Jezus en je ervaart voldoening in je leven.”

Er is dus een fundamenteel verschil in gerichtheid tussen de Bijbel en de psychologie.

3. Verschil in kijk op de menselijke natuur

Het grootste en meest ernstige gebrek van de psychologie is haar leer van de mens (antropologie). Op blz. 63 schrijft Gilley:

“De psychologie leert dat de menselijke natuur in wezen goed is, of ten minste moreel neutraal. … Maar de Bijbel leert dat mensen zich misdragen omdat ze zondaren zijn met een aangetaste verdorven natuur.”

Hoe wil je de Bijbel en psychologie ooit samenvoegen als ze al totaal verschillen vanaf de start? Weer is er een fundamenteel verschil tussen de Bijbel en de psychologie.

4. Verschil in kijk op waarden

Is er een verschil van ethiek en moraliteit tussen Gods Woord en de psychologie?

“De Bijbel leert absolute waarheden. De psychologie leert dat nagenoeg alles betrekkelijk is.”

Binnen de psychologie is het de mens (de cultuur, de maatschappij, de overheid) die bepaalt wat goed en slecht is. Volgens de Bijbel is God de standaard van goed en kwaad. En deze standaard is onveranderlijk.

Weer is er een fundamenteel verschil tussen de Bijbel en de psychologie.

5. Verschil in waar we antwoorden zoeken

Gilley pende op blz. 63:

“De psychologie leert dat de antwoorden die mensen in hun leven zoeken in henzelf te vinden zijn. Ze hebben slechts hulp nodig om die antwoorden te ontdekken. De Bijbel leert dat de antwoorden op de grote levensvragen gevonden worden in het Woord.”

Christus claimt de absolute exclusiviteit door te proclameren dat “Hij alleen de weg, de waarheid en het leven is”. Bye, bye psychologie met haar vele wegen tot innerlijke rust en herstel.

6. Verschillen in methodiek

Puntig samengevatte woorden van Gilley op blz. 64:

“De meeste vormen van psychologie leren dat de sleutel tot de oplossing van persoonlijke problemen ergens in ons verleden ligt.  De Bijbel gaat met ons aan de slag in het heden. Dat betekent dat God ons kan opdragen er onmiddelijk mee op te houden om kwaad of bezorgd te zijn zonder dat er gezocht wordt naar dieper liggende oorzaken in het verleden.”

Weer een fundamenteel verschil tussen Gods Woord en de psychologie.

Conclusie

Wat is dan de conclusie wanneer de psychologie toetsen met Gods Woord? Gary Gilley vatte het zo samen op blz. 67:

“De problemen waarmee mensen tegenwoordig te maken hebben zijn reëel, en vaak wordt dat door psychologen erkend. Maar omdat psychologie gebaseerd is op een foutieve antropologie (beeld van de mens) en op een verkeerde opvatting over waarheid en de bron van waarheid, zullen psychologen nooit de werkelijke oorzaak ontdekken van de problemen waarmee mensen kampen. Daarom kunnen ze geen echte, blijvende hulp bieden.”

Het Bijbels alternatief

Wat biedt de Bijbel dan als alternatief voor en door de psychologie gekleurde benadering van het leven? Op blz. 67 schrijft Gilley verder:

“Als we iets aan deze problemen willen doen op een manier die God welgevallig is, moeten we geestelijk een groei doormaken (2 Petrus 1:5-8; Jakobus 1:2-5) door gehoorzaamheid aan het Woord van God (Kolossenzen 3:16; Handelingen 20:32; 2 Timoteüs 3:16-17) terwijl de Heilige Geest in ons leven werkt (Galaten 5:16, 22-25; zie ook Hebreeën 5:12-14).”

Dit klinkt misschien simplistisch en oppervlakkig voor de wereld en bepaalde kerken, maar het is wel de werkwijze die wordt voorgeschreven door de Bijbel en die door de eeuwen heen altijd door de evangelicale kerk als zodanig is erkend.

Ik kan het niet beter verwoorden dan de psalmist in het eerste vers van de eerste psalm:

“Welzalig de man die niet wandelt in de raad der goddelozen… maar aan des HEREN wet zijn welgevallen heeft, en diens wet overpeinst bij dag en bij nacht.”

Psalm 1:1,2

Laten we niet wandelen in de raad van psychologen met hun onbijbelse theorieën. Laten we ons in plaats daarvan verlustigen in Gods Woord en Gods wet toepassen in ons leven. Dan zullen we vrucht dragen (vers 3):

“Want hij is als een boom, geplant aan waterstromen, die zijn vrucht geeft op zijn tijd.”

Dat dit artikel u verder mag helpen en aanscherpen in uw onderscheidingsvermogen.

Soli Deo Gloria