“Marktdenken in de kerk – Gaat het evangelie in de uitverkoop?” van Gary Gilley is een schitterend boek. Het doet me kritisch nadenken over de manier waarop vele plaatselijke kerken functioneren.

Het marketing denken

Vele kerken gaan met de stroom van de wereld mee en “geven de klant wat hij vraagt”. Wil het publiek meer zingen? Dan geven ze dat. Wil het volk minder lange preken? Dan geven ze dat. De klant is niet enkel koning bij winkelketens, maar ook in de kerk. Dit is het marketing denken:

Ontdek de noden van de mensen en geef hen waar ze nood aan hebben.

Twee grote kerken gebaseerd op dit principe zijn:

  • Willow Creek Community Church (Bill Hybels),
    samen met haar pseudo denominatie “Willow Creek Association” (WCA)
  • Saddleback Valley Community Church (Rick Warren)

Kerken die hun filosofie volgen noemen we de nieuwe paradigma kerken, omdat ze een nieuwe denkwijze en aanpak hebben van evangelisatie en kerkgroei.

De goede kanten van marketing denken

Niet alles is schots en scheef bij het marketing denken. In een aantal opzichten kunnen we van hen leren. Op blz. 40 schrijft Gilley dan ook:

“Warren heeft gelijk dat we dienen te streven naar voortreffelijkheid en dat we ons uiterste best moeten doen om Gods waarheid over te brengen. En natuurlijk moeten we willen groeien als gemeente, op de goede manieren.”

We vinden ook goede, Bijbelse principes terug in hetgeen Rick Warren promoot. Denk bijvoorbeeld aan dit citaat van Warren, te vinden op blz. 40:

“Iedere kerk behoort zich te ontwikkelen tot een meer warme kerk door onderlinge gemeenschap, zou moeten toenemen in diepgang door model van discipelschap, sterker worden door de eredienst, breder in haar activiteiten door de inzet van al haar leden en groter door evangelisatie.”

Ja, wie zou het daar niet mee eens zijn?

Wanneer puntje bij paaltje komt

De problemen zitten hem in de details. Gilley schrijft op blz. 41:

“De nieuwe paradigma kerken baseren hun aanpak niet zozeer op de Bijbel maar zoeken vaak naar andere bronnen om hun systemen te ontwikkelen.”

Welke andere bronnen boren ze dan aan?

  • Marktonderzoek
  • Opiniepeilingen
  • Enquêtes
  • Onderzoeken

Waarom marketing niet kan met het evangelie

Op blz. 42 vinden we deze cruciale theologische ontdekking:

“Anders dan gereedschap en schoenen die op sommige consumenten grote aantrekkingskracht uitoefenen, is het evangelie afstotelijk en dwaas voor een onbekeerd iemand. 1 Korintiërs 1:18-23 laat daar geen misverstand over bestaan.”

Gods Woord leert namelijk:

“Want het woord van het kruis is wel dwaasheid voor hen die verloren gaan, maar voor ons die behouden worden, is het een kracht van God.” (1 Korintiërs 1:18)

De natuurlijke mens is niet geïnteresseerd in het evangelie. Sterker nog, het Evangelie is voor hem dwaasheid. Waarom zou hij het dan willen aannemen?

Waar het om gaat

Garry Gilley vat de essentie haarfijn samen op blz. 45:

“Waar het werkelijk om gaat is dat deze opvattingen over gemeente zijn zowel de boodschap als het wezen van de kerk veranderen. Met andere woorden: het is onmogelijk om onze methodiek, onze manier van werken, werkelijk te scheiden van onze boodschap.”

De marketing filosofie leidt tot een uitholling van het evangelie.

Verder schrijft Gilley op blz. 46 deze sterke uitspraak:

“De marketingfilosofie is een heel andere benadering dan de methodes voor het verspreiden van het evangelie die we in de Bijbel zelf aantreffen.”

Op welke manier dan anders?
Wel, het evangelie brengt mensen niet tot Christus om te voorzien in de behoeften die ze ervaren.

“Volgens de Bijbel is het evangelie het goede nieuws dat verloren zondaren vergeving van zonden kunnen ontvangen en in plaats daarvan de gerechtigheid van Christus ontvangen.”

Dát is de werkelijke behoefte van het mensdom, de behoefte waar Christus voor is gestorven.

Maar erkennen deze nieuwe paradigma kerken deze nood van onkerkelijke John (= Jan met de Pet) dan niet?
Op blz. 47 ontdekken we opnieuw een essentiëel verschil:

“De nieuwe paradigma kerken zouden geen moeite hebben om te erkennen dat Johns werkelijke behoefte verlossing van zonde is […]. Maar ze geloven niet dat John zich voor een dergelijk evangelie zal openstellen wanneer er tegelijk met dit evangelie ook geen andere aantrekkelijke zaken worden aangeboden.”

Presenteer het evangelie op een gouden dienblad met veel lekkere extra’s. Pas dan zullen mensen toehappen.

Welke extra’s worden dan zoal gepresenteerd?
Misschien herken je deze wel:

  • Het evangelie verzacht je pijn
  • Neem Jezus aan en Hij verschaft je geluk en voldoening
  • Het evangelie helpt je eigenwaarde

Het antwoord

Gilley schrijft meesterlijk op blz. 48 dit antwoord:

“Niemand zal ontkennen dat het christelijk leven vele voordelen heeft, maar die voordelen mogen niet verward worden met het evangelie zelf. Het gaat er bij het evangelie niet om dat John wordt geholpen om een beter gevoel over zichzelf en zijn omstandigheden te krijgen. Het gaat erom dat zijn opstandigheid tegen een heilige God hem uiteindelijk tot de hel zal veroordelen wanneer hij zich niet bekeert en zijn vertrouwen niet stelt op Christus voor de vergeving van zijn zonden.”

Het gaat niet om de gevoelsnoden van mensen, maar om hun verlossing van de schuld en de macht van de zonde.

Conclusie

Het marketing denken om het evangelie met allerlei extra’s te verpatsen aan de man is onbijbels en schudt op zijn fundamenten.  De fundamentele principes van marketing staan haaks op die van Gods Woord. We vinden dit citaat op blz. 52:

“Noch Christus, noch Zijn waarheid kan aan de man worden gebracht door een beroep te doen op het belang en de interesse van de consument. Marketing gaat namelijk steevast uit van het principe dat de behoefte van de klant boven alles gaat en dat de klant altijd gelijk heeft. En laat het evangelie er nu juist van uitgaan dat dit beslist niet het geval is.”

Ik bid dat dit schrijven u verder mag helpen in uw onderscheidingsvermogen.

Soli Deo Gloria

YouTube clips met het marketing principe

Soms duidelijk Amerikaanse clips, maar het principe is steeds zichtbaar: geef de mensen waar ze nood aan hebben.

“Bereik” de jeugdigen en ongelovigen

Gemeentepromotie

Humoristische kerkdiensten

Bereik uw potentieel, hoe goed zaken doen?