Spreuken is een uniek Bijbelboek. Ondanks dat ze, net zoals Psalmen, Prediker en Job, geclasseerd is onder “Poëzie- en wijsheidsliteratuur”, springt ze uit het oog.

Haar inhoud bestaat grotendeels uit korte en krachtige uitspraken. Deze gezegdes bevatten goddelijke wijsheid en principes die ons leven radicaal revolutioneren.

Spreuken helpt ons de Bijbelse theologie toe te passen in het dagelijks leven.

Haar richtlijnen treffen alle gebieden van ons leven, onder andere:

  1. God en de mens
  2. Het verkrijgen van wijsheid
  3. Omgaan met onverstandigen, dwazen, spotters en luiaards
  4. Vrienden en buren
  5. Woorden
  6. Familieleven: man-vrouw, ouders-kinderen, broer-zuster
  7. Leven en dood

Maar wat is nu het doel van zo’n boek? Waarom is Spreuken geschreven?
Dit antwoord is van vitaal belang omdat het de toon zet vanaf vers 1…

Het doel van Spreuken ontdekken we in de allereerste 6 verzen.
Het boek opent met:

De Spreuken van Salomo, de zoon van David, de koning van Israël. (Hoofdstuk 1, vers 1)

Spreuken betekent letterlijk “vergelijkingen”, maar is gegroeid tot alle soorten van wijze uitspraken.

Dankzij vers 1 weten we de persoon en positie van de auteur. De persoon is Salomo, de zoon van David en zijn positie is koning van Israël.

Dan volgt het meervoudig doel van het boek:

Doel 1: Om te verkrijgen

Om wijsheid en tucht te verkrijgen. (vers 2a)

Wijsheid is verschillend van kennis.

  • Kennis is het bezitten van informatie. In onze context is het eeuwige waarheid weten. Kennis is gericht op het weten.
  • Wijsheid betekent vaardigheid. Wijsheid is kennis die uitgeleefd wordt zodat de persoon door het leven wandelt met bekwaamheid. Wijsheid is gericht op het leven.

Tucht is een ander woord voor discipline, training of instructie. Dit toont al vanaf het begin aan dat er hard gewerkt zal worden. Door Spreuken verkrijgen we instructie, terechtwijzing en correctie die we dienen te volgen. En dat kost bloed, zweet en tranen.

Kennis is voor studenten.
Wijsheid is voor discipelen (= volgelingen).

Doel 2: Om te verstaan

Om verstandige woorden te verstaan. (vers 2b)

Verstaan komt van inzicht of onderscheidingsvermogen. Dankzij Spreuken krijg je inzicht in wijze uitspraken.

Doel 3: Om aan te nemen

Om de tucht aan te nemen, die verstandig maakt, gerechtigheid en recht en rechtschapenheid. (vers 3)

Tucht is hier hetzelfde als in vers 2.

Tucht die verstandig maakt betekent gezond verstand. Het is praktische wijsheid, know-how, savoir-faire. Als je de intructies van Spreuken volgt en jou laat corrigeren, dan wordt je succesvol in het leven.

Let wel, deze praktische wijsheid dient gebruikt te worden met de juiste motieven en voor de juiste doelen, namelijk: recht en gerechtigheid.

Doel 4: Om te geven

Om de onverstandigen schranderheid, de jongeling kennis en bedachtzaamheid te geven. De wijze hore en vermeerdere inzicht en wie verstandig is, verwerve overleg. (verzen 4-5)

Hier zien we een publiek van 4 typen mensen:

De onverstandige is de minste der dwazen. Hij is onwetend door gebrek aan ervaring. Dit soort persoon heeft veel te leren van Spreuken.

De jongeling is de persoon jong in leeftijd. Het is interessant te observeren dat dit Bijbelboek jongeren specifiek oproept tot haar doelpubliek.

De wijze is de man of vrouw die vaardig is in het leven, die zijn of haar kennis toepast en uitleeft.

De verstandige lijkt te wijzen op iemand die kennis met eeuwigheidwaarde wil vergaren. De verstandige heeft kennis en de wijze heeft wijsheid.

Het publiek van Spreuken is verschillend in leeftijd en inzicht. Spreuken plaatst de onverstandige en jonge tegenover de wijze en verstandige. Het punt van Spreuken is duidelijk: iedereen kan verbeteren.

Spreuken helpt iedereen ongeacht hun leeftijd of niveau van wijsheid.

Het oud Hebreeuws maakt geen onderscheid tussen horen en gehoorzamen. Een ongehoorzame was immers doof voor instructie. Vers 5 leert ons dat zelfs een wijs man of vrouw Spreuken dient te gehoorzamen. Je bent nooit te oud of te wijs om goede raad te gehoorzamen.

Doel 5: Om te verstaan

Om te verstaan spreuk en beeldspraak, woorden en raadselen van wijzen. (vers 6)

Spreuken brengt je in contact met een nieuw, speciaal genre van literatuur: wijsheidsliteratuur. Het laat de lezer kennis maken met een manier van leren d.m.v. krachtige uitspraken die onder je huid komen te zitten.

Deze Spreuken laten je niet meer los. Over hen mediteren (stevig doordenken) en hen toepassen verhoogt de kwaliteit van jouw leven.

Samenvattend

Compact kunnen de 5 doelen van Spreuken als volgt samengevat worden:

De 5 doelen van Spreuken

(klik op de afbeelding voor een grotere versie)

De 5 doelen van Spreuken (details)

(klik op de afbeelding voor een grotere versie)

Uitdagend genoeg?

Is dit uitdagend genoeg voor je om mee op ontdekkingsreis genomen te worden door het Bijbelboek Spreuken? Kom dan regelmatig terug op deze blog en ontdek de parels van Spreuken… 😉

Dat je mag groeien in wijsheid voor Gods glorie.

Soli Deo Gloria